O istocie, znaczeniu i historii DA

"O istocie, znaczeniu i historii Società Dante Alighieri"

Rozmowa z panem Guido Parisi, prezydentem Stowarzyszenia.


  

A.T.: Non pensa che il lavoro di Dante possa essere sottovalutato nel mondo d’oggi?

Czy nie obawia się Pan, że dzieło Dantego mogłoby  zostać niedocenione we współczesnym świecie?

 

G.P.: No. Vi sono personaggi nella storia dell’umanità che restano incastonati come diamanti nell’eternità del tempo. Dante è senza dubbio uno di essi.

Nie, istnieją osobistości w historii ludzkości, które pozostają trwałe niczym diamenty na wieczny czas. Dante jest bez wątpliwości jedną z nich.

 

A.T.: Lei considera il suo club come qualcosa di avanguardistico?

Czy uważacie się, jako klub, za awangardę? 

 

G.P.: I circoli culturali non sono certamente delle novità. Potrebbe essere una novità, invece, il modo di concepirli. L’idea principe è naturalmente quella culturale in senso stretto: conferenze, corsi di lingua, discussioni ecc, ma vorrei che nell’attività del club si impegnassero tutti, come in una grande famiglia. Come si dice?....I have a dream….Di vedere un giorno polacchi e italiani lavorare gomito a gomito nei progetti che programmiamo periodicamente….Chissà!!

Stowarzyszenia kulturalne nie są z pewnością nowością. Nowatorskim natomiast musiałby być sposób ich pojmowania. Główną ideą jest oczywiście ta kulturalna w ścisłym tego słowa znaczeniu: konferencje, kursy językowe, dyskusje…, ale chciałbym, aby w działalność klubu zaangażowani byli wszyscy, jak w wielkiej rodzinie. Jak to się mówi?... Mam marzenie… Aby pewnego dnia ujrzeć Polaków i Włochów pracujących ramię w ramię nad projektami, które planowalibyśmy okresowo. Kto wie!...

 

A.T.: Chi frequentava i circoli della Dante dal 1889 in poi?

Kto, na przełomie lat od 1889, bywał obecny na spotkaniach Stowarzyszenia?

 

G.P.: La cultura italiana del XIX secolo suscitava, all’estero, molto più interesse di quanto lo susciti oggi. L’Italia, come nazione, era nata da poco. Si respirava ancora aria risorgimentale, vale a dire di quel periodo burrascoso che appunto aveva preceduto le lotte per l’unità della nazione. Grandi ideali che ruotavano intorno al concetto di libertà, alla possibilità di rivedere una Italia riscattarsi da secoli di occupazione straniera. Del resto basta dare uno sguardo ai motivi della nostra musica classica e dell’opera per intuire e capire quali forti sentimenti, quali forti ideali animassero gli italiani. Si consideri poi, che per tutto il ‘700 e l’800 l’Italia era stata meta obbligata dei grandi  intellettuali del tempo. Se si pensa che più del sessanta per cento di tutta l’arte mondiale è concentrata nelle penisola italiana, si possono ben comprendere le ragioni di questo interesse. Nel corso dei miei studi mi è capitato raramente di imbattermi in artisti, scrittori, insomma grandi intellettuali che non abbiano messo piede in Italia. Ad ogni modo i comitati della >Dante Alighieri all’estero nascono per la necessità di preservare l’unità linguistica soprattutto tra i nostri emigranti. Si tenga presente che la lingua italiana è parlata da un’ estremità all’altra della Penisola soltanto da cinquanta o sessanta anni, grazie al cinema, alla radio e alla televisione. Prima dominavano le lingue regionali e l’italiano era parlato dall’élite. I primi comitati sono sorti in Grecia e Turchia, poi si sono man mano costituiti un po’ in tutto il mondo assumendo le caratteristiche di veri e propri centri culturali, punti di riferimento non solo per chi voleva apprendere la lingua italiana, ma anche per coloro che volevano respirare un po’ di Italia fuori dell’Italia.

Kultura włoska XIX wieku wzbudzała, poza granicami kraju, więcej zainteresowania niż wzbudza dzisiaj. Włochy, jako naród narodziły się później. Oddychało się wtedy jeszcze klimatem Odrodzenia; warto wspomnieć o tym burzliwym okresie, który poprzedzał walki o zjednoczenie narodu. Wielkie ideały, które obracały się wokół pojęcia wolności, wokół możliwości zobaczenia Włoch podnoszących się po wiekach obcej okupacji. Zresztą wystarczy spojrzeć na motywy w naszej muzyce klasycznej i operze, aby wyczuć i zrozumieć, jak mocne uczucia, jak mocne ideały ożywiały Włochów. Należy również wziąć pod uwagę, że przez cały XVII i XVIII wiek Włochy były obowiązkowym celem wielkich intelektualistów swojego czasu. Jeżeli pomyśli się, że więcej niż sześćdziesiąt procent całej światowej sztuki skoncentrowane jest na półwyspie apenińskim, powody tego zainteresowania będą mogły być lepiej zrozumiane. W trakcie moich studiów było rzadkością, aby natknąć się na artystę, pisarza, jednym słowem wielkich intelektualistów, którzy nie postawiliby stopy na włoskiej ziemi. W każdym razie, komitety Società Dante Alighieri poza granicami kraju rodzą się z potrzeby pielęgnowania jedności językowej, przede wszystkim wśród naszych emigrantów. Utrzymuje się obecnie, że język włoski jest używany, od jednego do drugiego końca Półwyspu, tylko od pięćdziesięciu lub sześćdziesięciu lat, dzięki kinu, radiu i telewizji. Wcześniej dominowały języki regionalne a włoskim posługiwały się elity.

Pierwsze komitety powstały w Grecji i Turcji, później, krok za krokiem, były zakładane prawie na całym świecie, biorąc pod uwagę charakterystykę prawdziwych i właściwych centrów kulturalnych, punktów odniesienia nie tylko dla kogoś, kto chciał nauczyć się języka włoskiego, ale również dla tych, którzy chcieli pooddychać Włochami poza ich granicami.

 

A.T.: Perché Dante? (come  Aristotele? Come Socrate? Ecc). Come fondamento del pensiero e della cultura?

Dlaczego Dante? (Jak Arystoteles? Jak Sokrates? Ecc.) Jako fundament myśli i kultury?

 

G.P.: Perché Dante è stato colui che ha architettato e costruito la lingua italiana. Colui che l’ha pensata, Colui che l’ha resa veicolo di comunicazione tra i diversi popoli della Penisola. Essa era già presente in alcune zone della Penisola, naturalmente non come la parliamo oggi, ma i suoi albori sono da datare già nel IX secolo. I poeti dello Stilnovo l’avevano raffinata perché ritennero che essa fosse adatta per esprimere la poesia o canzone. Dante la impone al mondo intellettuale e nello stesso tempo la rende popolare presso alcuni ceti sociali.

Ponieważ Dante był tym, który zaprojektował i stworzył język włoski. Tym, który go obmyślił, tym, który ofiarował środek przekazu i komunikacji pomiędzy różnymi narodami Półwyspu. Język był już obecny w niektórych rejonach Półwyspu, oczywiście nie w takiej formie, jaką posługujemy się dzisiaj, ale pierwsze adnotacje są datowane już na IX wiek. Poeci Stilnovo udoskonalili go ponieważ uznali, że będzie on dostosowany do tego, aby wyrazić poezję lub pieśń. Dante narzuca go światu intelektualistów, a jednocześnie oddaje go jako popularny wśród niektórych klas społecznych.

 

 

A.T.: T.S. Eliot: “Dante e Shakespeare si dividono il mondo moderno. Non c’é un terzo”. Lei é d’accordo con questa asserzione?

T.S. Eliot: “Dante i Szekspir podzielili współczesny świat między siebie. Nie ma trzeciego.” Czy zgadza się Pan z tym stwierdzeniem? 

 

G.P.: Se lo ha detto T.S. Eliot bisogna dargli ascolto. E se anche non lo avesse detto  lui sarebbe comunque così. Le basi del pensiero filosofico sono state espresse da Socrate, Platone e Aristotele. Sono essi che costituiscono i tre grandi pilastri su cui si innesta tutto il pensiero occidentale. Allo stesso modo Dante e Shakespeare si sono essi stessi resi creatori e sorgenti di una letteratura i cui tentacoli si insinuano negli angoli più remoti della conoscenza. Loro hanno capito tutto dell’umanità. E hanno descritto tutto. Esprimendosi in poesia, in prosa e in filosofia. Non esiste alcuna delle grandi letterature del mondo occidentale che sia sfuggita alle seduzioni del pensiero di Dante e di Shakespeare.

Jeżeli powiedział to T. S. Eliot, trudno się nie zgodzić, a jeżeli nawet tego nie zrobił to na pewno mógłby. Podstawy myśli filozoficznej zostały wyrażone przez Sokratesa, Platona i Arystotelesa. Są tymi, którzy stanowią trzy wielkie filary, na których opiera się cała myśl zachodnia. Na ten sam sposób Dante i Szekspir stali się tymi samymi wzniosłymi twórcami i źródłem literatury, której macki penetrują w najbardziej odległe zakątki świadomości. Zrozumieli całą ludzkość. I wszystko opisali. Wyrażając się w poezji, prozie i filozofii.

Nie istnieje żadna z wielkiej literatury świata zachodniego, która mogłaby umknąć uwodzicielskiej myśli Dantego i Szekspira. 

 

A.T.: Grazie per la collaborazione. 

       Dziękuję za rozmowę.

G.P.: Grazie.     

       Dziękuję.

 

                                                      Rozmawiała i tłumaczyła Anna Tarko